EFRO Luik Ondernemende Innovatieve Partnerschappen/ Ecosystemen in Studentensteden: toelichting

Wat?

Een ondernemend innovatief partnerschap (‘ecosysteem’) binnen een studentenstad wordt door Agentschap Ondernemen gezien als een lokaal samenwerkingsverband tussen een stad, onderwijsinstellingen, jongerenwerking, studentenverenigingen en de lokale bedrijven en organisaties. Dit samenwerkingsverband streeft er naar een ruime ondernemende context te scheppen in de stad voor alle jongeren. Het gaat hierbij niet enkel over ‘het vormen’ van de jongeren (workshops / bootcamps/ …) maar ook over de wisselwerking tussen bedrijfsleven, organisaties, onderwijs en stad. Een ecosysteem is een duurzaam (= kwalitatief en soliede) en innovatief samenwerkingsverband op lokaal (stad en omliggende regio) niveau tussen

1. Instellingen hoger onderwijs uit de betrokken regio die een fundamentele keuze voor ondernemend onderwijs hebben gemaakt (minimaal 2 bij indiening);

2. Organisaties uit de jeugdwerking (18-24j) (minimaal 1 bij indiening);

3. Studentenverenigingen (minimaal 1 per onderwijsinstelling bij indiening);

4. Stad (maximaal 1);

5. Het bedrijfsleven uit de betrokken regio;

6. Lokale (non-profit) organisaties die deel uitmaken van het lokale weefsel.

De samenwerking is er één van actieve en geëngageerde partners, waarbij kwaliteit van het partnerschap van groot belang is en er samen gezocht wordt naar een actieve manier en nieuwe aanpakken om samen tot win-wins te komen. De eerste doelgroep van dit partnerschap zijn de studenten en jongeren in de stad en regio. Om die kwalitatief en duurzaam te (blijven) bereiken, is evenwel bijzondere aandacht noodzakelijk voor het in staat stellen van alle actoren die hier een cruciale rol in spelen (de docent uit de onderwijsinstelling, de werknemer uit het lokaal bedrijf of organisatie die zich engageert, …) om ondernemende innovatieve activiteiten te ontplooien en begeleiden. Expliciete ondersteuning en aandacht hiervoor zal, zeker in het opzetten en uitbouwen van het ecosysteem, nodig zijn.

Het scheppen van zo’n globale innovatieve ondernemende context kan alleen als alle actoren daar samen hun unieke bijdrage in leveren. De meerwaarde ervan komt alle actoren ten goede én overstijgt ze tegelijk.

Doelstelling van het partnerschap / ecosysteem

Het ecosysteem heeft als doel de jeugd te inspireren, activeren, uit te dagen, informeren, vormen en ondersteunen voor en naar ondernemerschap en mede daardoor een innovatieve ondernemende cultuur in een regionale context (verder) te ontwikkelen én binnen de werking van de eigen instellingen en organisaties te verankeren. Binnen die cultuur krijgen (en grijpen) jongeren de kans om ondernemingszin en ondernemerschap mee- te maken en te ervaren op een laagdrempelige manier.

Het ecosysteem moet er voor zorgen dat onderwijsinstellingen, studentenverenigingen, de stad, lokale bedrijven en organisaties (studenten, jeugd- en andere) nog nauwer samenwerken, in een constructieve en vernieuwende kruisbestuiving, rond ondersteuning van studenten en jongeren m.b.t. ondernemingszin en ondernemerschap. Het ecosysteem is een resultante van het opbouwen en versterken van een langdurige dynamische samenwerking die elke partner ten goede komt en waarvan de meerwaarde de aparte actoren en hun werking overstijgt.

Hiervoor is het noodzakelijk dat de werking rond ondernemingszin en ondernemerschap wordt geïntegreerd in de werking (in de breedte en diepte) van elke organisatie én tegelijk in een ruimere context wordt vorm gegeven.

Beoogd effect:
De werking van het ecosysteem creëert kansen voor jongeren om ondernemend(er) te worden (ondernemingszin) en biedt een context waarin ze ondernemerschap ervaren en uitgedaagd worden in hun eigen ondernemerschap/ondernemingszin en verlaagt zo de drempel naar het effectief zelf opstarten van ondernemende activiteiten. Ondernemerschap wordt als gevolg hiervan als vanzelf als een reële carrièrekeuze beschouwd, ook bij studenten en jongeren die geen economische, IT- of ingenieursachtergrond hebben. We verwachten hierdoor op termijn méér student-ondernemers en in het verlengde daarvan méér jonge startende ondernemers in de studentensteden. Ruimer gezien, worden jongeren geactiveerd, hun zelfvertrouwen groeit, ze hebben vaardigheden ontwikkeld die ook als werknemer in een organisatie van tel zijn, ze zijn bewuster van de eigen mogelijkheden, creatiever en innovatiever, beter in het samenwerken, netwerken, onderhandelen, minder afhankelijk en risico-avers, in staat kansen te zien en met onzekerheden om te gaan,

Het ondersteunen van het ecosysteem moet er toe leiden dat er een reële ondernemende werking wordt opgezet die niet enkel de studenten en jongeren raakt, maar bij uitbreiding ook alle deelnemende partijen. Het intrapreneurship van de docenten en medewerkers van de bedrijven en organisaties die meewerken wordt aangesproken en geactiveerd, ‘slapende’ ideeën en kansen die uit onderzoek voortkomen worden opgevist en benut,… In het verlengde daarvan verwachten we op lange termijn ook daar effecten naar nieuwe bedrijfsactiviteiten, ‘spin-offs en –outs.

Het partnerschap is erop gericht op termijn zelfdragend te zijn en zonder subsidie verder te gaan. We verwachten dat de activiteiten die het partnerschap ontwikkelt, van de kant van de instellingen hoger onderwijs op termijn zoveel als mogelijk in het curriculum van de betrokken richtingen geïntegreerd worden.

De versterkte ondernemende context binnen de steden zal erin resulteren dat de stad en de regio een aantrekkingspool worden, voor zowel jongeren, inclusief studenten, als voor bedrijven, organisaties en onderwijsinstellingen.

Aandachtspunten

- Het activiteitenaanbod staat open voor alle jongeren en/of studenten en is voor hen laagdrempelig (ook financieel). Specifieke aandacht moet gaan naar studenten uit niet-economische, juridische of ingenieurs-richtingen,; we verwachten dat er van de instellingen hoger onderwijs een actief engagement komt uit minstens één richting die niet economisch of juridisch is, of tot ingenieurswetenschappen behoort.. Het is evenzeer van belang dat studentenverenigingen uit liefst alle richtingen actief een leidende rol in het ecosysteem spelen.

- Alle vormen van ondernemen worden betrokken (creëren van economische, culturele, maatschappelijke meerwaarde) uit verschillende contexten (profit en non-profit, kleine en grotere ondernemingen en organisaties)

- Multidisciplinair werken is erg belangrijk

- Aandacht moet ook gaan naar het activeren van betrokkenheid en eigenaarschap van docenten en medewerkers van de instellingen, van medewerkers van organisaties en ondernemingen en van de studentenverenigingen maar ook de student/jongere.

Let wel:
het opzetten en uitbouwen van een jongeren- of studenten coöperatieve wordt uitgesloten in deze oproep. Hoewel dergelijke coöperatieven deel van het ecosysteem kunnen uitmaken, worden ze binnen dit kader niet gesubsidieerd.

Activiteiten

Het partnerschap kan verschillende activiteiten ontwikkelen om de doelstelling van het ecosysteem te realiseren. De activiteiten zijn er steeds op gericht om een positieve leerervaring mee te geven en de ‘goesting naar meer’ te stimuleren bij de jongeren.

Wat volgt is ter inspiratie.

De activiteiten voor jongeren én docenten / medewerkers kunnen een breed veld omvatten:

- ‘for’ entrepreneurship: ontwikkelen van kwaliteiten en houdingen (zoals de bekwaamheid en wil om initiatief te nemen, innovatie en creativiteit, de wil om risico te nemen, zelfvertrouwen, samenwerken en sociale vaardigheden,…), incl. de vraag wat ondernemerschap voor jezelf betekent

- ‘through’ entrepreneurship: ondernemende aanpakken en methodieken

- ‘about’ entrepreneurship: zowel kennis over het brede begrip ‘ondernemerschap, ondernemen als maatschappelijk fenomeen (o.a. opstart van een onderneming, haalbaarheid onderzoeken, businessmodellen bedenken, boekhouding, ...) als zicht én voeling krijgen met de brede wereld van het ondernemen, incl. het proces van ondernemen (kansen zien, plannen, realiseren, falen als onderdeel van het realiseren zien, doorzetten, …)

Volgende niet-limitatieve lijst van werkende praktijken ter inspiratie van het uitwerken van een aanbod:

- Uitdagende activiteiten, projecten en trajecten (al dan niet in een vak geïntegreerd) die op reële vragen en noden (van eender welke actor uit het ecosysteem, maar ook van studenten en jongeren zelf) gestoeld zijn

- Inspireren en prikkelen via rolmodellen (alumni, student-ondernemers, jongeren). Voorbeelden van ondernemers en ondernemerschap die het dichtbij jongeren staan, hebben een grotere impact.

- Bootcamps

- Mentoring vanuit bedrijven en organisaties voor studenten/jongeren die hun eigen idee willen uitwerken en student-ondernemers

- Het betrekken van ondernemende alumni zowel uit de profit als non-profit…

- Learning by doing

- Actie en reflectie op de actie zodat er bewust geleerd wordt

- Geven van terugkoppeling / feedback

- Workshops rond methodieken, ….

- Nieuwe aanpakken waar ideeën en mogelijkheden van de partners (organisaties, bedrijven én studenten) die anders onaangeroerd zouden blijven, geëxploreerd en gevaloriseerd worden

- Praktijkgerichte intensieve (langere) trajecten hebben een groter effect dan korte ad hoc initiatieven

- Werken aan ondernemingszin en ondernemerschap staat niet op zich, maar wordt best in ‘thema’s of vakken geïntegreerd

- Studenten voor studenten: studenten kunnen elkaar vanuit hun eigen vakkennis (juridisch, economisch, vormgeving, marketing,…) helpen bij de opstart van hun eigen bedrijf. Docenten kunnen hen daarbij ondersteunen. Bedrijven die een professionele activiteit in het betrokken vakgebied uitgebouwd hebben, kunnen de hele werking sponsoren en zijn zo al bij het begin in contact met potentiële klanten

- De ouders en naaste familie en vrienden van studenten zijn een belangrijke speler in een al dan niet ondernemende context. Oog hebben voor de context waar de jongere buiten de onderwijs- of jeugdorganisatie-context in beweegt en die hem de nodige steun of vertrouwen kan geven

- Netwerk-mogelijkheden bieden de kans opdat mensen en opportuniteiten elkaar kunnen vinden

-  …

Ter info en kadering: aspecten van ondernemingszin of ondernemerschap1 die de activiteiten / leerprocessen kunnen faciliteren:

ONDERNEMEN MET VOLLE INZET
Wilsfactor en doorzettingsvermogen
Zelfkennis

ORGANISEREND ONDERNEMEN
Besef van rendement
Besluitvaardigheid
Zelfsturing

DOORDACHT ONDERNEMEN
Zelfstandigheid
Toekomstgericht plannen en uitvoeren

SAMENWERKEND ONDERNEMEN
Overtuigingskracht
Leiderschap
Netwerken vormen

KANSEN GRIJPEN
Kansen zien
Zicht op markt

KANSEN CREËREN
Creativiteit
Innoveren

MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN
Solidair en milieubewust handelen

VOORUITZIEND ONDERNEMEN
Gerichtheid op leren, ook uit eigen ervaringen
Afstand nemen
Realistische beeldvorming
Economische bewustwording
Ondernemerschap als individuele keuze

(1) Resulteert uit het Entre-project uit 2006, i.s.m. het Centrum voor Sociale en ArbeidsPedagogiek van de K.U.Leuven.

Efro